در یادداشت قبلی گفتم، طبق استانداردهای حسابداری، نوع هر قلم دارایی بسته به «کارکرد» آن دارایی در واحد تجاری ما میتواند متفاوت باشد. ولی آیا فقط «کارکرد» داراییها بر طبقهبندی آنها در صورتهای مالی تاثیر گذار است؟ نه! گاهی «شرایط» متفاوت داراییهای یکسان نیز میتواند بر طبقهبندی آنها در صورتهای مالی تاثیرگذار باشد. به عنوان مثال، موجودی نقد یکی از متداولترین مصادیق داراییهای جاری در صورتهای مالی است. ولی همین دارایی گاهی به دلیل شرایط متفاوت باید به عنوان داراییهای غیرجاری طبقهبندی شود.
آموزش استانداردهای حسابداری به خودی خود کار دشواری است؛ بنابراین، با انتخاب روش نادرست، منابع نادرست و برنامهریزی نادرست، نباید این کار دشوار را دشوارتر کنیم. مخاطب این نوشته حسابدارانی هستند که با انگیزههای گوناگون، هدف مشترک آنان اینست که استانداردهای حسابداری را به موثرترین و حتیالامکان سادهترین روش، آموزش ببینند.
هر حسابدار باید بداند؛ طبق استانداردهای حسابداری چطور باید نوع دارایی را تعیین کنیم. به عبارت دیگر، وقتی یک دارایی را تحصیل میکنیم، آن را در کدام طبقه داراییها در صورتهای مالی باید شناسایی کنیم. برای اینکار باید الگوریتم سهمرحلهای زیر را طی کنیم:
حتما بارها و بارها با خود فکر کردهاید، و حتی با دیگران دربارهاش گفتگو کردهاید که، در شرایط تورمی، صورتهای مالی واحدهای تجاری – که بخشهای قابلتوجهی از آنها بر مبنای مبالغ اسمی و تاریخی ارائه میشود – مفیدبودن خود را از دست میدهد. در چنین شرایطی، گرایش شدیدی به ارائه گزارشهای مالی بر مبنای ارزشهای منصفانه (یا ارزشهای جاری)، یا دستکم تعدیل مبالغ اسمی و تاریخی بر مبنای شاخص قیمتها، ایجاد میشود. سالها پیش، پاسخ استانداردگذار بینالمللی وقت (کمیته استانداردهای بینالمللی حسابداری - IASC) به این گرایش عمومی، تصویب استاندارد بینالمللی حسابداری 29 گزارشگری مالی در اقتصادهای با تورم حاد (IAS 29) بوده است. استانداردی که پس از تاسیس بنیاد IFRS (استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی) و جایگزینی IASC با IASB (هیات استانداردهای بینالمللی حسابداری) از سوی IASB نیز تایید شد؛ و امروز نیز لازمالاجراست.
در این کتاب، «استانداردهای حسابداری» آموزش داده نشده است؛ بلکه سرراستترین راه آموزش آنها به افراد نیازمند آموزش نشان داده شده است. زیرا در نظر بسیاری از حسابداران «آموزش استانداردهای حسابداری» سختترین کار دنیاست! بطوریکه تا میتوانند آنرا به تعویق میندازند؛ به امید اینکه روزی بتوانند بر ترس خود غلبه کنند و این بزرگترین قورباغه حسابداری را قورت بدهند! از اینرو، هدف این کتاب کمک به این حسابداران است؛ تا سرراستترین راه آموزش استانداردهای حسابداری به آنان نشان داده شود.
شناخت افراد مختلف از استانداردهای حسابداری - مشابه هر پدیده دیگری - آمیزهای از باورهای درست و غلط است. شماری از متداولترین باورهای غلط درباره استانداردهای حسابداری که حتی در بین تعداد قابلتوجهی از حسابداران نیز رایج است، به شرح زیر است:
شاید بعضی وقتها از خودتان پرسیده باشید: آیا جنین دام «کالای در جریان تکمیل» است؟ یا حتی گاهی دانشجویان در کلاسهای حسابداری صنعتی ممکن است، با یکدیگر درباره این موضوع مباحثه یا شوخی کنند! در این پست بطور مفصل به پاسخ این پرسش پرداختهایم.
متخصصان مالی انتظار دارند که هوش مصنوعی عامل (Agentic AI) را در سه سال آینده گسترش دهند، اما تعداد کمی از کارمندان در یک نظرسنجی جهانی جدید، آماده مدیریت شدن توسط عوامل هوش مصنوعی هستند. (نوشته استف براون، 19 آگوست 2025، JoA، AICPA)
دکتر محسن قاسمی دبیرکل پیشین انجمن حسابداران خبره ایران (از 1392 تا 1400)، سردبیر پیشین مجله حسابدار (از 1397 تا 1400)، مدیر اسبق امور ناشران بورس اوراق بهادار تهران (1385 تا 1389)، مدیر سرمایهگذاری اسبق کارگزاری بانک ملی ایران (1390 تا 1391)، و مدیر حسابرسی داخلی اسبق تامین سرمایه امین (از 1391 تا 1392) است. وی دانشآموخته حسابداری از دانشگاه علامه طباطبایی است، و بیش از بیست سال تجربه در زمینههای متنوع بورس، حسابداری، گزارشگری مالی و موضوعات مرتبط آنها دارد. از وی دهها مقاله، یادداشت، کتاب، و مصاحبه بر جا مانده است که فهرست کامل آنها به صورت متمرکز و یکجا در پیوستهای کتاب «انجمن حسابداران خبره ایران در آخرین دهه قرن؛ گفتگو با محسن قاسمی، دبیرکل انجمن (از 1392 تا 1400)» ارائه شده است. این کتاب به همت علی مجد در قالب گفتگویی تفصیلی در فروردین 1400 تنظیم و نسخه الکترونیکی آن با اجازه ناشر به صورت عمومی منتشر و در دسترس علاقهمندان قرار گرفته است (از اینجا دانلود کنید).
