در استاندارد حسابداری 37 ابزارهای مالی: افشا، کاربرد تحلیل حساسیت در ارزیابی و افشای ریسک ابزارهای مالی به نوع ریسک مالی بستگی دارد. بر این مبنا، با توجه به مفهوم تحلیل حساسیت و تعریف ریسک اعتباری میتوان قدمبهقدم بررسی کرد که چرا تحلیل حساسیت برای ارزیابی و افشای ریسک اعتباری کاربرد ندارد؛ ولی مثلا برای ارزیابی و افشای ریسک بازار، ریسک نرخ سود و ریسک واحد پولی (ارز) مورد استفاده قرار میگیرد.
مفهوم تحلیل حساسیت (Sensitivity Analysis)
تحلیل حساسیت یعنی بررسی اثر تغییر یک متغیر کلیدی بر ارزش ابزار مالی یا سود/زیان.
به عنوان نمونه:
- برای ریسک نرخ سود: تغییر ۱٪ در نرخ بهره، چه تأثیری بر ارزش داراییها و بدهیها دارد؟ یا
- برای ریسک واحد پولی (ارزی): تغییر نرخ ارز، چه تأثیری بر ارزش پولی داراییها و بدهیهای ارزی دارد؟ یا
- برای ریسک بازار (قیمت سهام، کالا): تغییر قیمت بازار، چه تأثیری بر ارزش سرمایهگذاریها دارد؟
ریسک اعتباری (Credit Risk)
در صورتی که ریسک اعتباری به این معنی است که یک طرف ابزار مالی، به دلیل عدم ایفای تعهد، موجب زیان مالی طرف دیگر شود. یعنی به امکان نکول طرف مقابل یا عدم دریافت جریانهای نقدی تعهدشده اشاره دارد.
حالا بپردازیم به پرسش اصلی:
چرا تحلیل حساسیت برای ریسک اعتباری کاربرد ندارد؟
چون متغیر ورودی ریسک اعتباری، یعنی «عدم تعهد طرف مقابل» (نکول) ماهیت رویدادی (میشود یا نمیشود) و گسسته دارد. یعنی نکول یا کاهش اعتبار به صورت صفر و یکی (رویدادی) رخ میدهد؛ و یک تغییر پیوسته و قابل اندازهگیری مانند نرخ بهره نیست.
مثلا، در ریسک بازار، نرخ بهره یا قیمت بازار بطور پیوسته و قابل اندازهگیری است؛ و میتوان آن را +/– درصدی تغییر داد. ولی در ارزیابی ریسک اعتباری، احتمال نکول یا میزان زیان در نکول به طور مستقیم قابل تغییر دادن در قالب یک سناریوی ساده نیست. چون ماهیت رویدادی (صفر و یکی) و گسسته دارد. نکول یا کاهش اعتبار به صورت یک رویداد رخ میدهد؛ نه تغییر پیوسته و قابل اندازهگیری مانند نرخ بهره.
به بیان دیگر، در تحلیل حساسیت فرض میکنیم که تغییرات کوچک یک متغیر، تغییرات قابل اندازهگیری در نتیجه ایجاد میکند. ولی ریسک اعتباری این ویژگی را ندارد.
راهکار جایگزین: افشای ریسک اعتباری
استاندارد حسابداری 37 ابزارهای مالی: افشا تاکید دارد که برای ریسک اعتباری، افشاهای کمی و کیفی (مثل جدول سررسید، رتبهبندی اعتباری، مواجهه با طرف مقابل) ارائه شود تا تحلیل حساسیت.
تحلیل حساسیت برای ارزیابی ریسکهای بازار، نرخ سود و واحد پول
در این ریسکها، تغییر یک پارامتر باعث تغییر ارزش دارایی/بدهی میشود.
مثلا:
- نرخ سود: ارزش اوراق بدهی با افزایش نرخ کاهش مییابد → تحلیل حساسیت مستقیم دارد.
- نرخ ارز: ارزش داراییهای ارزی با نوسان ارز تغییر میکند → تحلیل حساسیت مستقیم دارد.
- قیمت بازار (سهام، کالا): تغییر قیمت، تغییر ارزش سرمایهگذاری → تحلیل حساسیت واضح است.
دیدگاه خود را بنویسید