تشریح مسأله:
اگه یه ساختمون بسازیم، با هدف اینکه خودمون ازش استفاده نکنیم؛ و بعدا بفروشیمش، «مخارج ساخت» رو در هر کدوم از دو سناریوی زیر به عنوان چه نوع دارایی باید شناسایی کنیم؟
- سناریوی اول: روال عادی عملیات واحد تجاری ما خرید و فروش املاکه
- سناریوی دوم: روال عادی عملیات واحد تجاری ما خرید و فروش املاک نیست
قبل از اینکه به جواب این سوال بپردازم؛ یه نکته مهمی رو بگم. چون دیدم در استوری که این سوال رو در اینستاگرام (اینجا) پرسیدم، اغلب دوستان، حساب پروژه‌های در جریان ساخت رو به عنوان جواب درست انتخاب کردند. در صورتیکه جواب درست نیست! چرا؟ چون ما در استانداردهای حسابداری اصلا هیچ نوع دارایی با این عنوان نداریم!پروژه‌های در جریان ساخت یه حساب فرعیه که به‌عنوان حساب معین حسابهای اصلی داراییهای ثابت مشهود، موجودی کالا، سرمایه‌گذاری در املاک، ... ازش استفاده میشه. پس باید ببینیم، طبق استانداردهای حسابداری وقتی داریم یه ساختمون میسازیم، که بعدا بفروشیمش، «مخارج ساخت» رو در چه طبقه اصلی دارایی باید شناسایی کنیم؟
پیشنهاد میکنم قبل از اینکه پاسخ این پرسش رو در ادامه ببینید؛ یه مقدار درباره‌ش فکر کنید! |
سه قدم اصلی
قبلا هم (در قالب چند پست دیگه) خدمتتون عرض کردم که ما برای تشخیص نوع داراییها
سه قدم اصلی رو باید طی کنیم:
- اول باید ببینیم اصلا مخارج تحصیل اون دارایی «اهمیت» داره؟ اگه نداشت، هر کاری دوست دارید بکنید! مثلا به هزینه دوره منظورش کنید.
مثل خرید یه دستگاه ماشین حساب برای واحد حسابداری شرکت که کاملا با تعریف دارایی ثابت مشهود منطبقه. ولی اگه اهمیت (مبلغی، ماهیتی، و در مجموع) نداشته باشه، به هزینه دوره منظورش میکنیم. - در قدم دوم باید ارزیابی کنیم که آیا «معیارهای شناخت داراییها» احراز شده؟ و نهایتا
- در قدم سوم، باید ببینیم «کارکرد» این دارایی در واحد تجاری ما چیه؟
در این لینک بطور مفصل این سه قدم رو شرح دادم: mohsen-ghasemi.com/3s
کارکرد دارایی
در مورد سوال این پست فرض میکنیم، مخارج ساخت این ساختمون اهمیت داره؛ و معیارهای شناخت هم احراز شده. حالا در قدم سوم باید ببینیم، کارکرد این دارایی در واحد تجاری ما چیه؟
چون گفتیم از این دارایی خودمون نمیخواهیم استفاده کنیم، و قراره اونو بفروشیم؛ پس قطعا دارایی ثابت مشهود نیست.
حالا بریم ببینیم در هر کدوم از دو سناریویی که مطرح کردیم، چه جوری باید نوع دارایی رو تشخیص بدیم:
سناریوی اول: روال عادی عملیات واحد تجاری ما خرید و فروش املاک است
در این سناریو، ما مخارج ساخت ساختمون رو باید با رعایت الزامات مقرر در استاندارد حسابداری 8 حسابداری موجودی مواد و کالا در «داراییهای جاری» در یه حسابی با ماهیت «موجودی کالا» شناسایی کنیم. البته ملزم نیستیم حتما از عنوان «موجودی کالا» استفاده کنیم. ولی از هر عنوانی که استفاده کنیم، از نظر ماهیت، «موجودی کالا»ست؛ و تحت الزامات استاندارد حسابداری 8 باید حسابداری بشه.
مثلا، در متن صورت وضعیت مالی «موجودی املاک» ارائه میکنیم (حسابی با ماهیت «موجودی کالا» است، و تحت الزامات استاندارد حسابداری 8 قرار داره). و در یادداشتهای توضیحی تفکیکش میکنیم به:
|
پس در سناریوی اول، که روال عادی عملیات واحد تجاری ما خرید و فروش املاکه، اگه یه ساختمون داریم میسازیم، با هدف اینکه خودمون ازش استفاده نکنیم؛ و بعدا بفروشیمش، «مخارج ساخت» رو باید در یه حسابی مثلا با عنوان «املاک در حال ساخت» یا «املاک در جریان ساخت» یا «پروژه‌های در حال ساخت»، یا ... شناسایی کنیم که در هر صورت ماهیتش «موجودی کالا»ست، و تحت الزامات «استاندارد حسابداری 8: حسابداری موجودی مواد و کالا» باید حسابداری بشه.
 پس اگه این سوال رو مثلا در یه آزمون حرفه‌ای (مثل آزمون حسابدار رسمی) دیدید؛ (در همین سناریوی اول) بین دو گزینه:1) «املاک در حال ساخت» یا «املاک در جریان ساخت» یا «پروژه‌های در حال ساخت»، یا ... و 2) موجودی کالا قطعا گزینه 2 درسته |
سناریوی دوم: روال عادی عملیات واحد تجاری ما خرید و فروش املاک نیست
در این سناریو، ماجرا یه مقدار پیچیده‌تر میشه!!! پس حتما با دقت بخونید!!!
نکته کلیدی که در این سناریو باید بهش توجه کنیم اینه که «ما چقدر بعد از تکمیل این ساختمون میخواهیم بفروشیمش؟!»
پس با دو وضعیت مواجهیم:
وضعیت اول: بلافاصله بعد از ساخت میخواهیم ساختمون رو بفروشیم
در این وضعیت باز مشابه سناریوی اول باید مخارج ساخت ساختمون رو با رعایت الزامات مقرر در استاندارد حسابداری 8 حسابداری موجودی مواد و کالا در «داراییهای جاری» در یه حسابی با ماهیت «موجودی کالا» شناسایی کنیم. البته همونطورکه در اسلایدهای قبلی گفتم، ملزم نیستیم حتما از عنوان موجودی کالا براش استفاده کنیم؛ ولی در سرفصل موجودی کالا باید شناسایی و ارائه بشه. و سایر توضیحاتی که در بالا خدمتتون عرض کردم.
البته اینجا ممکنه بعضی از دوستان بگن خُب چرا در داراییهای غیرجاری نگهداری‌شده برای فروش یا سایر داراییها شناساییش نمیکنیم؟!
چون شناسایی مخارج ساخت یه ساختمون در موجودیهای مثلا یه شرکت نوشابه‌سازی یا داروسازی یا خودروسازی یا ... خیلی غیرمتداوله!!
جواب این سوال رو در پی‌نوشت توضیح دادم.
یه نکته خیلی خیلی مهم هم بگم خدمتتون! هیچکدوم از این مطالب، ابدا نظر شخصی من نیست. همه‍شون رو با استناد به مبانی نتیجه‌گیری استانداردهای بین‌المللی (بیانیه‌های IASB) و راهنماهای موسسات بزرگ (PwC، دیلویت، EY، KPMG، گرنت تورنتون، ...) عرض میکنم.
وضعیت دوم: بعد از ساخت میخواهیم ساختمون رو اجاره بدیم؛ یا یه مدتی نگهش داریم که ارزشش بره بالاتر
در این وضعیت باید مخارج ساخت ساختمون رو با رعایت الزامات مقرر در استاندارد بین‌المللی حسابداری 40 سرمایه‌گذاری در املاک (IAS40) در یه حسابی با ماهیت سرمایه‌گذاری در املاک شناسایی کنیم. و حسابداریش رو تحت الزامات این استاندارد انجام بدیم.
البته مشابه سناریوی اول (که ماهیتش موجودی کالا بود)، در سناریوی دوم هم - برای افشای مناسب - تا زمانیکه ساختمان در حال ساخته، مخارج ساخت رو در یه حسابی مثلا با عنوان «املاک در حال ساخت» یا «املاک در جریان ساخت» یا «پروژه‌های در حال ساخت»، یا ... شناسایی و ارائه میکنیم. ولی حسابی که ماهیتش و سرفصل اصلیش سرمایه‌گذاری در املاکه.
-------------------------------------------------
پی‌نوشت:
چرا در «وضعیت اول» در «سناریوی دوم» داراییهای غیرجاری نگهداری شده برای فروش (تحت الزامات استاندارد حسابداری 31) نیست؟
چون ما استاندارد 31 رو درباره داراییهای غیرجاری بکار میبریم که قراره مبلغ اونها از طریق فروش (نه استفاده) بازیافت بشه. در حالیکه وقتی ما یه دارایی رو با این هدف داریم میسازیم که بفروشیمش (مثل وضعیت اول سناریوی دوم)، این دارایی از همون بدو شروع به ساخت، ماهیت «دارایی جاری» و «موجودی کالا» داره؛ نه «دارایی غیرجاری». حتی اگه ساخت ساختمان در روال عادی عملیات واحد تجاری ما نباشه. (قبول دارم یه مقدار وضعیت پیچیده‌ایه و درکش یه مقدار سخته! ولی IASB و همه موسسات بزرگ در اینباره اتفاق نظر دارند) یه نکته دیگه هم در اینباره تاثیرگذاره؛ اینکه ما اقلامی رو مجازیم تحت عنوان «دارایی غیرجاری نگهداری شده برای فروش» شناسایی و ارائه کنیم که «آماده فروش فوری» باشند. در صورتیکه ساختمان در حال ساخت این شرط مهم رو نداره.
.
حالا چرا «سایر داراییها» نیست؟
چون «سایر داراییها» در استانداردهای حسابداری یک طبقه استاندارد برای شناسایی داراییها نیست. یه جورایی یه «طبقه مبهم» از داراییهای عمدتا ناچیز و پراکنده است. یا داراییهایی که شناسایی اونها در سایر طبقات داراییها منع استانداردی داره. مثلا، یه حساب بانکی که توقیف شده و مجاز نیستیم به عنوان «نقد» طبقه‌بندیش کنیم.
در صورتیکه ساختمان در حال ساخت، اگه برای فروش داره ساخته میشه، هیچ منعی برای شناخت به عنوان «موجودی کالا» نداره. حتی اگه در روال عادی عملیات واحد تجاری نباشه. پس اگه اهمیت داشته باشه، قاعدتا نمیتونیم در «سایر داراییها» ارائه‌اش کنیم. مگر اینکه اهمیت نداشته باشه.
دیدگاه خود را بنویسید