استاندارد حسابداری ۴۴ اجاره‌ها که تازه از ابتدای امسال (۱۴۰۵) لازم‌الاجرا شده بود، هنوز اجرانشده، مجددا از اواخر مهرماه ۱۴۰۵ تجدیدنظر شد!! (دانلود متن کامل ویرایش جدید) بنابراین ما هم طی چند روز گذشته - در سریعترین زمان ممکن - تغییرات ویرایش ۱۴۰۵ نسبت به ویرایش ۱۴۰۴ رو در قالب یک متن آموزشی جامع همراه با چندین مثال عددی و ثبتهای حسابداری مربوط به دوره‌های آموزش استانداردهای حسابداری (هر سه نسخه) اضافه کردیم (این متن آموزشی جامع به ابتدای اپیزود(9): اجاره‌ها (اس44) (در سرفصل 2) حسابداری داراییها) افزوده شده است). دانش‌پذیران گرامی این دوره‌های آموزشی با خوندن این متن آموزشی جامع، بطور کامل و دقیق متوجه میشن که در نتیجه این تجدیدنظر چه بخشهایی از استاندارد تغییر کرده. البته طی چند هفته آینده ویدئوهای آموزشی بخشهایی که تغییر کرده رو هم بروز میکنیم.
| فرانکشتاین‌طور! همچو استاندارد ۴۴ ویرایش ۱۴۰۵! به ساده‌ترین و قابل‌فهم‌ترین زبان ممکن اگه بخوام بگم چه اتفاقی افتاده؛ باید عرض کنم، از این به بعد در ارتباط با حسابداری اجاره‌ها در ایران با یه استاندارد فرانکشتاین‌طوری طرفیم! سر و بدن و یه دست و یه پاش از IFRSـه؛ یه دست و یه پای دیگه‌اش از استانداردهای حسابداری امریکاست! طبق بند ۱۱۳.ت ویرایش ۱۴۰۵: در این استاندارد، در بخش مربوط به حسابداری اجاره‌ها از دید اجاره‌کننده، ضمن حفظ مبانی و الزامات اصلی «استاندارد بین‌المللی گزارشگری مالی۱۶» (IFRS ۱۶) رویکرد طبقه‌بندی اجاره‌ها به دو طبقه عملیاتی و تأمین مالی اتخاذ شده است. این تفکیک، برخلاف رویکرد واحد مندرج در IFRS ۱۶ برای اجاره‌کننده است و عمدتاً متأثر از الزامات استاندارد حسابداری ۸۴۲ هیئت استانداردهای حسابداری مالی آمریکا (ویرایش ۲۰۲۳) است. |  |
خبر خوب
در کنار خبر بد تجدیدنظر زودهنگام این استاندارد (مخصوصا برای دوستانیکه طی چند ماه گذشته زحمت کشیدند و این استاندارد پیچیده رو آموزش دیدند)؛ خبر خوب اینه که دامنه تجدیدنظر فقط محدود به دو مورد زیر میشه:
- یک) الزام واحد تجاری اجاره‌کننده به طبقه‌بندی اجاره‌ها به عملیاتی و تامین مالی؛ و
- دو) تغییر روش حسابداری پس از شناخت اولیه اجاره‌های عملیاتی در واحد تجاری اجاره‌کننده (و البته، نحوه ارائه و افشای این اجاره‌ها در صورتهای مالی اجاره‌کننده)
یعنی الزامات استاندارد در ارتباط با «حسابداری اجاره‌ها در واحد تجاری اجاره‌دهنده»، و «حسابداری اجاره‌های تامین مالی در واحد تجاری اجاره‌کننده» و «حسابداری "شناخت اولیه" اجاره‌های عملیاتی در واحد تجاری اجاره‌کننده» نسبت به ویرایش ۱۴۰۴ (و نسبت به IFRS16) هیچ تغییری نکرده. پس دوستانیکه طی چند ماه گذشته زحمت کشیدند و این استاندارد پیچیده رو آموزش دیدند؛ خیلی راحت، ظرف یکی، دو ساعت، میتونند تغییرات ویرایش ۱۴۰۵ نسبت به ویرایش ۱۴۰۴ رو هم با خوندن این «متن آموزشی جامع» آموزش ببینند.
خلاصه تغییرات
تغییرات انجام‌شده در ویرایش ۱۴۰۵ استاندارد نسبت به ویرایش ۱۴۰۴ (که همگی مغایر با IFRS16 هستند) بطور خلاصه به این ترتیبه:
- اجاره‌کننده هم مثل اجاره‌دهنده باید اجاره‌ها رو به عملیاتی و تامین مالی طبقه‌بندی کنه؛
- اجاره‌کننده در صورت وضعیت مالی باید دارایی حق استفاده و بدهی اجاره اجاره‌های عملیاتی و تامین مالیرو جدا از هم طبقه‌بندی و ارائه کنه؛
- در واحد تجاری اجاره‌کننده برای اجاره‌های عملیاتی روش اندازه‌گیری پس از شناخت اولیه «دارایی حق استفاده» تغییر کرده (امریکایی شده!). پس دیگه روشهای «بهای تمام‌شده» و «تجدید ارزیابی» مجاز نیست. «هزینه استهلاک» هم نباید شناسایی بشه.
- در واحد تجاری اجاره‌کننده برای اجاره‌های عملیاتی روش اندازه‌گیری پس از شناخت اولیه «بدهی اجاره» هم تغییر کرده (اینم امریکایی شده!). دیگه نباید «هزینه تامین مالی» (به مأخذ مانده اول دوره «بدهی اجاره») شناسایی بشه.
- به جای هزینه استهلاک و هزینه تامین مالی باید یک «هزینه اجاره» واحد شناسایی بشه. به روش امریکایی هم باید اندازه‌گیری بشه! که البته از نظر ماهیت شامل هزینه استهلاک و هزینه تامین مالیه.
- این هزینه اجاره واحد باید در «هزینه‌های عملیاتی» طبقه‌بندی بشه. یعنی حتی جزء تامین مالی اون هم باید در هزینه‌های عملیاتی طبقه‌بندی بشه (نباید در هزینه‌های تامین مالی طبقه‌بندی بشه).
- پرداختهای نقدی اجاره‌های عملیاتی هم باید در طبقه «فعالیتهای عملیاتی»صورت جریانهای نقدی ارائه بشه.
بروزرسانی آموزش
همه این تغییرات رو بطور مشروح و مفصل و همراه با مثالهای عددی در دوره‌های آموزشی استانداردهای حسابداری (هر سه نسخه) آموزش دادیم. طوریکه خیلی زود با این فرانکشتاین گوگولی آشنا میشید. خیالتون راحت!
سخن پایانی
تجدیدنظرشدن "استاندارد حسابداری ۴۴ اجاره‌ها" و دوپاره‌کردن اون، بدترین خبری بود که درباره استانداردگذاری حسابداری ایران طی چند سال گذشته شنیدم. نه به خاطر اینکه زحمت ما برای بروزرسانی دوره‌های آموزشی زیاد میشه. چون تخصص اصلی ما تولید محتواهای آموزشی درباره هر موضوع تخصصیه. همینطور هم که میبینید، در سریعترین زمان ممکن (کمتر از ده روز) این دوره آموزشی رو بروز کردیم (با استفاده از معتبرترین منابع آموزشی بین‌المللی). پس ناراحتی ما از این بابت نیست.
ناگوار بودن این خبر از این نظره که، جرح و تعدیل این استاندارد بین‌المللی (IFRS16)، یه برگشت به عقبه. نهاد استانداردگذار در ایران، طی سالهای گذشته (مخصوصا از ۱۳۹۸ به بعد)، اقدامات بسیار ارزشمند و درخشانی در راستای همگرایی استانداردهای حسابداری لازم‌الاجرا در ایران و استانداردهای بین‌المللی (IFRS) انجام داده؛ که به نظر من مهمترین اقدامات در راستای توسعه حسابداری ایران طی پنجاه سال اخیر محسوب میشه. ولی ای کاش سازمان حسابرسی در برابر فشارها مقاومت میکرد و این استاندارد بین‌المللی رو جرح و تعدیل نمیکرد.
مشکل عدم پذیرش مالیاتی هزینه‌های این استاندارد به طریق دیگه‌ای قابل حل بود. من طی چند ماه گذشته دو بار به سازمان بورس و اوراق بهادار دعوت شدم، تا در جلسه‌ای که به منظور پیاده‌سازی IFRS در ایران برگزار شد، شرکت کنم. اینطور که همکاران سازمان بورس هر بار در این جلسات تاکید کردند، وزیر اقتصاد (دکتر مدنی‌زاده) مصرانه پیگیری پیاده‌سازی IFRS در ایرانه. وقتی ایشون تا به این اندازه دغدغه پیاده‌سازی IFRS در ایران رو داره، باید این مشکل هم از طریق ایشون حل میشد. نه اینکه این استاندارد بین‌المللی رو به این حال و روز اسفناک در بیاریم.
دیدگاه خود را بنویسید